Onderweg werken met twee schermen: ergonomie en instellingen

Een laptop geeft je de vrijheid om overal te werken, maar dat ene scherm wordt al snel een beperking: je jongleert met vensters, minimaliseert alles en raakt de draad kwijt. Een tweede scherm onderweg verandert je manier van werken, op voorwaarde dat je goed geïnstalleerd bent. Slecht geplaatst kan een extra scherm je nek en ogen juist vermoeien. Zo stel je je houding af, configureer je de weergave in Windows en macOS, begrijp je de voeding via USB-C en organiseer je je werk op twee schermen.

Ooghoogte en houding: het zwakke punt van de laptop

Bij een laptop zitten scherm en toetsenbord aan elkaar vast. Staat het toetsenbord op de juiste hoogte voor je handen, dan staat het scherm te laag voor je ogen en werk je met je hoofd naar voren gebogen. Tijdens een lange sessie belast die houding je nek en bovenrug sterk.

De algemene ergonomische aanbevelingen voor een werkplek met beeldscherm zijn:

• De bovenkant van het scherm op ooghoogte of iets lager, zodat je een beetje naar beneden kijkt zonder je nek te buigen.
• Een afstand van ongeveer een armlengte tussen je ogen en het scherm.
• Ontspannen schouders en onderarmen ongeveer horizontaal wanneer je typt.
• Het scherm recht voor je in plaats van opzij, zodat je je hoofd niet voortdurend hoeft te draaien.

Met twee schermen zet je het scherm waar je het meest naar kijkt recht voor je. Gebruik je ze allebei evenveel, centreer dan de naad ertussen. Onderweg brengt een opvouwbare standaard die de laptop verhoogt, samen met een extern toetsenbord en een externe muis, je houding veel dichter bij die aan een bureau. Het blijft ook nuttig om regelmatig pauzes te nemen, op te staan en af en toe in de verte te kijken.

Uitgebreide of gedupliceerde modus: Windows en macOS instellen

Een tweede scherm kan op twee manieren werken:

• De uitgebreide modus vergroot het bureaublad: elk scherm toont andere inhoud en de muis gaat van het ene naar het andere. Dit is de modus voor het dagelijkse werk.
• De gedupliceerde modus (of spiegelen) toont hetzelfde beeld op beide schermen. Die dient vooral om iets te laten zien aan iemand tegenover je.

In Windows

De sneltoets Windows-toets + P opent het projectiemenu: "Alleen pc-scherm", "Dupliceren", "Uitbreiden" of "Alleen tweede scherm". Wil je verder gaan, open dan Instellingen > Systeem > Beeldscherm. Daar kun je de twee rechthoeken verslepen zodat ze overeenkomen met de echte positie van de schermen (anders "verlaat" de muis het scherm aan de verkeerde kant), het hoofdscherm kiezen en de schaal aanpassen zodat de tekst op beide schermen ongeveer even groot is.

In macOS

In Systeeminstellingen > Beeldschermen (Systeemvoorkeuren in oudere versies) kun je met de knop "Rangschik" de schermen plaatsen zoals op je bureau. Je kunt kiezen om het bureaublad uit te breiden of het beeld te spiegelen, en het hoofdscherm aanduiden, het scherm met de menubalk. Let op: sommige MacBooks met de eerste instapchips van Apple ondersteunen standaard maar één extern scherm. Controleer de specificaties van je model bij Apple als je er meerdere wilt aansluiten.

USB-C: beeld, voeding en autonomie

De USB-C-connector heeft één vorm, maar niet alle USB-C-poorten zijn gelijk. Om beeld door te geven moet de poort een videomodus ondersteunen, meestal DisplayPort Alternate Mode of Thunderbolt. Op veel computers geeft een klein logo naast de poort dat aan (het DisplayPort-symbool of de Thunderbolt-bliksemschicht). Bij twijfel is de documentatie van de computerfabrikant doorslaggevend. Een USB-C-poort die alleen voor data of opladen dient, toont niets.

Ook de kabel telt: sommige USB-C-kabels, vaak meegeleverd met opladers, geven geen beeld door. Gebruik bij voorkeur een kabel die video ondersteunt, idealiter die welke de fabrikant van het scherm aanbeveelt.

Wat energie betreft: een scherm dat door de computer gevoed wordt, put uit de batterij. De autonomie daalt dus, des te meer naarmate de helderheid hoger is. Enkele reflexen:

• verlaag de helderheid van het tweede scherm, binnen vaak onnodig hoog;
• sluit de computer of het scherm aan op het stopcontact voor lange sessies;
• flikkert het beeld of valt het weg, denk dan eerst aan onvoldoende voeding of een ongeschikte kabel.

Je werk organiseren op twee schermen

Een tweede scherm levert pas iets op als elk scherm een duidelijke rol heeft. Enkele indelingen die goed werken:

• Hoofdtaak en referentie. Het document dat je schrijft op het hoofdscherm, de bron, het lastenboek of de cijfertabel op het andere.
• Productie en communicatie. Het lopende werk aan de ene kant, mail en agenda aan de andere, zodat je niet voortdurend hoeft te wisselen.
• Videovergadering. Het videogesprek op het ene scherm, het gedeelde document of je presentatie op het andere.
• Ontwikkeling en design. De code of de ontwerptool aan de ene kant, het voorbeeld van het resultaat aan de andere.

Sneltoetsen om vensters te schikken besparen veel tijd. In Windows zet Windows + pijl links of rechts een venster vast op de helft van het scherm, en verplaatst Windows + Shift + pijl het naar het andere scherm. In macOS bieden recente versies indelingsopties wanneer je over de groene knop van een venster beweegt.

Veelgemaakte fouten onderweg

• Heel verschillende helderheden tussen beide schermen: je oog past zich voortdurend aan. Stem ze op elkaar af.
• Een verschillende schaal: de tekst verandert van grootte als je van het ene scherm naar het andere gaat. Stel die in bij de beeldscherminstellingen.
• Een omgekeerde indeling: de muis verlaat het scherm aan de verkeerde kant. Zet de schermen goed in de instellingen.
• Een wankele tafel: controleer in de trein of op café of het geheel stabiel staat voor je je voor lange tijd installeert.
• Privacy vergeten: een tweede scherm vergroot wat je buren kunnen meelezen. Toon er geen gevoelige informatie op in openbare ruimtes.

Veelgestelde vragen

Moet je een driver installeren?

Veel draagbare schermen werken meteen na het aansluiten op recente systemen. Sommige modellen, vooral die via een gewone USB-poort zonder videomodus werken, vragen specifieke software: raadpleeg de documentatie.

Mijn scherm toont niets, wat nu?

Controleer of de poort van de computer video ondersteunt, probeer een andere kabel en daarna een externe voeding. In Windows kun je met de sneltoets Windows + P ook nagaan of de weergave niet op "Alleen pc-scherm" staat.